In ui c’est oi sa citadi de Aristanis ci fiat genti giai dae su neolìticu (faci a su 3400-2900 prima de Gesù Cristu).
Ca ci biviat genti in s’edadi de su brunzu (II millènniu in antis de Gesù Cristu) est provau dae unus cantus nuraxis agataus in s’àrea de vico Ammirato, mancai is testimoniàntzias prus mannas siant stètias agatadas a peis de su Monti Arci (nuraxi Baumendula) ma fintzas in is arturas a costau de su frùmini Tirsu, comenti su nuraxi de su Remèdiu.
Candu funt stètias fatas is primas domus in Othoca (chi immoi est Santa Justa) e in Tharros, in sa segunda metadi de su sèculu VIII prima de Gesù Cristu, su territòriu de Aristanis fiat pretziu tra sa campagna de Othoca (a manca de su Tirsu) e cussa de Tharros (a sa dereta de su Tirsu).
S’incueddu de iscritzioni etrusca de caràteri sacru de sa fini de su VII sèculu prima de Gesù Cristu, iscritu in una lastra de pedra gregori de su Sinis, nos fai crei ca a sa fini de sa bidda de Othoca fortzis ci fiat unu santuàriu obertu siat a is fedelis semitas siat a cussus etruscus.