Is tres architetus Antonio Cano, Giuseppe Cominotti e prus de totus Gaetano Cima, cun is interventus insoru, in su sèculu XIX aiant giau a Aristanis unu aspetu nou.
In manera particulari Pratza de Citadi aiat pigau unu ruolu importanti cun su prospetu neoclàssicu de su Cunventu de is Scolopus (in ui c’est immoi su Municìpiu) fatu dae Cano e cun su Palatzu Carta Corrias (in su furrungoni tra Pratza de Citadi e sa Ruga Dereta) fatu dae su Cima.Sempri issu aiat fatu fintzas sa Crèsia de Santu Frantziscu a pustis chi sa crèsia de su Canu ndi fiat sciarrocada.
Funt de Cominotti is duas capellas mannas neoclàssicas. Su stili neoclàssicu s’agatat in Aristanis fintzas a sa fini de s’otuxentus candu fiant stètias fatas crèsias (Santu Màuru, Santissima Trinidadi, Santa Luxia) e palatzus nous (Palatzu Parpaglia prus de is àterus) e unu teatru (Santu Martinu), totus de stili neoclàssicu.
In su noixentus si cumintzat a usai su cimentu armau po fai domus e palatzus (nd’est unu esèmpiu su Palatzu Falchi in sa Ruga Dereta) e si cumintzat a biri fintzas sa presèntzia de istruturas Liberty (Villetas in sa ruga de Santa Crara e in sa ruga de Santu Martinu).
Is arrastus de su Ratzionalismu, chi fiat importanti e connotu in Mussolìnia (Arborea de oi), non funt abarraus in Aristanis poita is dus progetus de rinnovamentu urbanìsticu de sa citadi in sa parti tra su Seminàriu e via Cagliari e a canta de Portixedda non funt mai stètius mandaus a in antis.
Depeus a onni manera arregodai dus esèmpius mannus de architetura chi funt su Palatzu de su Consòrtziu de Bonìfica in via Cagliari e su Ponti nou de su Tirsu fatu in su 1936.